Theo phóng viên TTXVN tại Malaysia, Viện Nghiên cứu Các vấn đề quốc tế (SIIA) vừa công bố báo cáo Triển vọng Khói bụi 2026, đưa ra cảnh báo mức độ "báo động đỏ" về nguy cơ ô nhiễm khói bụi xuyên biên giới gia tăng tại khu vực Đông Nam Á trong những tháng tới.
Theo báo cáo, các quốc gia bao gồm Malaysia, Brunei, Indonesia và Singapore có khả năng phải đối mặt với tình trạng khói bụi nghiêm trọng, đặc biệt là trong giai đoạn cao điểm vào tháng 8 và tháng 9 năm nay.
Đây là lần thứ hai SIIA đưa ra mức xếp hạng báo động đỏ kể từ khi báo cáo này được công bố lần đầu vào năm 2019, sau lần cảnh báo tương tự vào năm 2023.
Các chuyên gia khí tượng nhận định rằng rủi ro khói bụi tăng cao là kết quả của sự kết hợp giữa hiện tượng El Nino và hiện tượng Lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD).
Những điều kiện thời tiết này được dự báo sẽ kéo dài mùa khô, khiến thời tiết trở nên nóng và khô hạn hơn, từ đó làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các vụ cháy rừng trên khắp khu vực.
Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng, các quyết định sử dụng đất không bền vững, tương tự như các vụ cháy gần đây tại Johor hay lũ lụt ở Sumatra, đang tạo ra những lỗ hổng kinh tế và môi trường rộng lớn cho toàn khu vực.
Trước tình hình này, Chủ tịch SIIA Simon Tay nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các phương pháp sản xuất bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn đang chịu nhiều áp lực kinh tế.
Ông cũng cho rằng, ASEAN cần thể hiện vai trò chủ động hơn trong việc giải quyết thách thức này thông qua việc tăng cường hợp tác khu vực, triển khai hiệu quả các cam kết hiện có và bảo đảm nguồn tài chính đầy đủ cho công tác phòng, chống khói bụi cũng như quản lý đất đai bền vững.
Hiện tại, một số quốc gia thành viên đã có những bước đi cụ thể nhằm củng cố năng lực ứng phó.
Điển hình là Indonesia đã tăng cường cơ chế quản lý thông qua việc thành lập cơ quan điều phối liên ngành về cháy rừng và đất đai, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động giám sát, thực thi pháp luật và nâng cao năng lực chữa cháy cho cộng đồng.
Việc ngăn ngừa khói bụi hiện được xem là một phần không thể tách rời trong chương trình nghị sự rộng lớn hơn về thích ứng với biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và lương thực cho toàn khu vực.
